Нашы карані – гэта аснова трывалага й моцнага Дрэва…
Як пачынаецца вялікая рака з малога раўчака – так і пачынае расьці нашае Дрэва Сусьвету.
Ўсходы тыя пачаліся з маленькага жалуда, і як прарос ён – з’явілася карэньне й пачало расьці Дрэва.
Першакрыніцы - друкаваныя, медыйныя крыніцы вывучэньня традыцый Беларусі.
Бачыны – крыніцы ў Сеціве.
Карані - людзі й аднавяскоўцы, што ўдзельнічалі (якія былі апытаны) ў этнаґрафічным даследваньні лакальнай культуры вусьця Сажа й Дняпра.
Першакрыніцы:
1) Освященные предметы и отношение к ним простонародья Витебской Белоруссии / Н.Я.Никифоровский. – Витебск : типолитогр. насл. М.Б.Неймана, Б.г.(1903 ?) Отд. отт. из : “Полоцк. епарх. ведомости”.- 1903.- N 10-20, 22.
2) Очерки простонародного житья-бытья в Витебской Белоруссии и описание предметов обиходности : (этнографические данные): с географическим видом Витебской губернии и четырьмя чертежами в тексте / составил Н. Я. Никифоровский : Губернская типография, 1895. . – Витебск – [4], VIII, 552, CLIV с.
3) Простонародные приметы и поверья, суеверные обряды и обычаи, легендарные сказания о лицах и местах / собрал в Витебской Белоруссии Н. Я. Никифоровский, действительный член Императорского общества любителей естествознания, антропологии и этнографии и действительный член Витебского губернского статистического комитета. – Витебск : Губернская Типо-Литография, 1897.
4) Сержпутовский, А. Белорусы / Государственный русский музей, Русский этнографический отдел. – [Ленинград] : Государственная типография имени Ивана Федорова, 1926].
5) Сержпутовский, А.К. Отчет о поездке в Гомельскую губернию в 1926 году / Ін-т беларус. культуры. – Мн., 1926.
6) Сержпутовский, А.К. Бортничество в Белоруссии / А.К. Сержпутовский // Материалы по этнографии России / Этногр. отд. Рус. музея имп. Александра ІІІ. – М., 1914. – Т. 2.
7) Сержпутовский, А.К. Земледельческие орудия белорусского Полесья / А.К. Сержпутовский // Материалы по этнографии России / Этногр. отд. Рус. музея имп. Александра ІІІ ; под ред. Ф.К. Волкова. – СПб., 1910. – Т. 1.
8) Сержпутовский, А.К. Сябрына. 2 : Бонда : (из жизни полесских белорусов южной части Слуцкого уезда, Минской губернии). – 1907.
9) Мошиньский, Казимеж (1887—1959) Polesie wschodnie : Materjaly etnograficzne z wschodniej czesci b. powiatu Mozyrskiego oraz z powiatu Rzeczyckiego / Kazimierz Moszynski. – Warszawa : Wydawnictwo Kasy im. Mianowskiego, 1928.
10) Bierozko, Henryk Pcalina – zywiolka malaja, a karysci daje mnoha / Henruk Bierozko. – Pieciarburh : Drukarnia K.Piantkouskaha, 1911. Тэкст на беларускай мове (лацінская графіка).
11) Буткевіч, А. С. Догляд пчол увесну / Пер.з рас. Тышкевіч. – Мн. : Белдзяржвыд, 1931. 12000 экз.
12) Mieczyński, Adam Pszczolnictwo polskie czyli Zbiór pism najpraktyczniéjszych pszczolarzy Polskich i amatorów pzczolnictwa / wydany staraniem Adama Mieczyńskiego. – Warszawa : w drukarni J. Jaworskiego, 1858. – XVIII, 168 с.
13) Сербаў, Ісак Абрамавіч Вічынскія паляне. Матэрыяльная культура : этнаграфічны нарыс Беларускага Палесся / І.А.Сербаў; [падрыхтоўка матэрыяла да друку і прадмова Т.А.Навагродскага]. – Мінск : Беларускі фонд культуры, 2005. – 78, [1] с. 1000 экз.
14) Шпилевский, Павел Михайлович (этнограф;1823—1861) Путешествие по Полесью и Белорусскому краю . – Б.м., Б.г. – Разд. паг. Ксерокопия.- Отт. из журн.”Современник.”
15) Севергин, Василий Михайлович (1765—1825) Записки путешествия по западным провинциям Российского государства, или Минералогические, хозяйственные и другие примечания, учиненные во время проезда через оные в 1802 году академиком, коллежским советником ордена св. Анны второго класса кавалером Василием Севергиным . – в Санкт-Петербурге : при Императорской Академии наук, 1803. – [6], 224 с.
16) Беларуская борць : Мес. пчалярства і мядова-лекавых зелак. – Вільня, 1934-. 7 раз в год. (1934,г.1 N1,4-5)
17) Каваль. Змей. Рымша. – Вільня : Lux, 1929. – 48 с. – (Кніжня для моладзі № 2).
Бачыны:
- http://rh.by – бачына рэгіянальнай ґазэты;
- http://nn.by – бачына ныцыянальнай ґазэты “Наша Ніва”;
- http://www.liankevich.com – асабістая бачына фатографа Андрэя Лянкевіча;
- http://sciah.info – бачына аб нацыянальных сымбалях;
- http://kryuja.org – Цэнтар этнакасмалогіі “Крыўя”;
- http://budzma.org – грамадская йніцыятыва культурна-асьветніцкага зьместу;
- http://radzima.org – фота-краязнаўчая бачына пра мясьціны Беларусі;
- http://community.livejournal.com/by_ethno/ – Студэнцкае этнаґрафічнае таварыста Беларусі;
- http://community.livejournal.com/dudarstva/ – Дударства й Дудары Беларусі;
- http://community.livejournal.com/vyrab_chaunou/ – Чаўнадаўбеньне ў Беларусі;
- http://community.livejournal.com/bortnictva/ – Бортніцтва ў Беларусі;
- http://tut.by – праект “100 дарог”;
Карані:
- Ганчарэнка Грыгор Іванавіч – 1925 г.н.
- Кавалёў Васіль Архіпавіч – 1929 г.н.
- Кавалёў Мікалай – 1945 г.н.
- Канавалаў Віктар Іванавіч – 1927 г.н.
- Краўчанка Ліпа – 1933 г.н.
- Кукса Ліпа Іванаўна – 1935 г.н.
- Кукса Тамара Міхайлаўна – 1936 г.н.
- Леной Мікола Раманавіч – 1927 г.н.
- Лук’яненка Васіль Гаўрылавіч – 1929 г.н.
- Лук’яненка Храня Станіславаўна – 1929 г.н.
- Лук’яненка Марыя Пятроўна – 1932 г.н.
- Маёраў Мікола Іванавіч – 1923(22) г.н.
- Маёраў Грыша Панцелеевіч – 1936 г.н.
- Маёраў Якаў Кірылавіч – 1929 г.н.
- Осіпава Анна Гаўрылаўна – 1927 г.н.
- Осіпаў Дзьмітры Хведаравіч – 1916 г.н.
- Осіпава Марыя Хведараўна – 1925 г.н.
- Осіпаў Іван Хведаравіч – 1930 г. н.
- Осіпаў Дзьмітры Іванавіч – 1955 г.н.
- Сусла Раіса Сяменаўна – 1944 г.н.
- Цімашэнка Вольга Мікалаеўна – 1938 г.н.
- Цімашэнка Мікола Сяменавіч – 1937 г.н.



1 comment
Канал каментарыеў для гэтага артыкула
11/09/2009 at 14:51
Крыўскі Бортнік
Гэта ня ўсе першакрыніцы – яны будуць папаўняцца;
Гэтае ня ўсе бачыны – бо ёсьць і з’яўляюцца йншыя;
Гэтае ня ўсе аднавяскоўцы…
Першакрыніцы й карані – гэта тое ад чаго Дрэва Сусьвету расьце й ўздымаецца…